0004928944
Đang online:	22
Hôm nay :	443
Hôm qua :	2,089
Tuần này :	4,487
Tuần trước :	17,713
Tháng này :	48,372
Tháng trước:	95,691

de cuong Sinh 9

Thứ ba, 2/4/2019, 00:00 , Lượt đọc : 11.402 Chia sẻ tin bài

CÁC DẠNG BÀI TẬP SINH 9 HK2

Phần V. SINH VẬT VÀ MÔI TRƯỜNG

A. MÔI TRƯỜNG VÀ CÁC NHÂN TỐ SINH THÁI

TÓM TẮT SGK:

1.Môi trường:

–Là nơi sống của sinh vật, bao gồm những gì bao quanh chúng.

–Có 4 loại môi trường: đất, nước, không khí và sinh vật.

2. Nhân tố sinh thái:

-Là các yếu tố của môi trường tác động lên cơ thể sinh vật.

-Bao gồm các nhân tố vô sinh, hữu sinh, trong đó nhân tố hữu sinh gồm nhân tố sinh vật và nhân tố con người.

3.Giới hạn nhân tố sinh thái:

-Là giới hạn chịu đựng của cơ thể sinh vật đối với một loại nhân tố sinh thái.

PHƯƠNG PHÁP GIẢI BÀI TẬP:

Vấn đề 1: Xác định môi trường sống của sinh vật

Phương pháp:

-Dựa vào dữ kiện đề bài cho, liên hệ thực tế để sắp xếp sinh vật vào các môi trường sống tương ứng.

-Có 4 loại môi trường: đất, nước, không khí, sinh vật.

BÀI TẬP VÍ DỤ:

1.Quan sát trong tự nhiên, đánh dấu x vào các ô tương ứng để hoàn thiện bảng tóm tắt về môi trường sống của sinh vật

Sinh vật	Môi trường sống
Sinh vật	Đất	Nước	Không khí	Sinh vật
a.Cây bông giấy	x		x
b.Cá chép
c.Chim cú
d.Giun đũa
e.Giun đất
f. Dây tơ hồng

Giải

Sinh vật	Môi trường sống
Sinh vật	Đất	Nước	Không khí	Sinh vật
a.Cây bông giấy	x		x
b.Cá chép		x
c.Chim cú			x
d.Giun đũa				x
e.Giun đất	x
f. Dây tơ hồng				x

2.Em hãy bổ sung các chi tiết còn thiếu về môi trường sống của sinh vật trong bảng tóm tắt dưới đây:

Sinh vật	Môi trường sống
1.Chim bồ câu
2.Thỏ
3.Sâu ăn lá
4.Sán lãi

Giải

Sinh vật	Môi trường sống
1.Chim bồ câu	Không khí
2.Thỏ	Đất
3.Sâu ăn lá	thân cây
4.Sán lãi	Sinh vật

BÀI LUYỆN TẬP:

Bài 1. Quan sát trong tự nhiên, đánh dấu x vào các ô tương ứng để hoàn thiện bảng tóm tắt về môi trường sống của sinh vật

Sinh vật	Môi trường sống
Sinh vật	Đất	Nước	Không khí	Sinh vật
a.Cây xoài	x		x
b.Cá lóc
c.Chim bồ câu
d.Giun chỉ
e.Sán dây
f. Cây dừa

Bài 2. Em hãy bổ sung các chi tiết còn thiếu về môi trường sống của sinh vật trong bảng tóm tắt dưới đây:

Sinh vật	Môi trường sống
1.Sán lá gan
2.Ếch đồng
3.Thằn lằn bóng
4.Cá sấu

Vấn đề 2: Sắp xếp các nhóm nhân tố sinh thái

Phương pháp: Xếp các yếu tố của môi trường tác động lên cơ thể sinh vật vào các nhóm tương ứng:

-Nhân tố vô sinh: bao gồm các yếu tố không sống tác động lên cơ thể sinh vật.

-Nhân tố hữu sinh: bao gồm các yếu tố sống, trong đó có sinh vật và con người.

BÀI TẬP VÍ DỤ:

1.Phân tích và đánh dấu X vào các ô tương ứng để hoàn thiện bảng tóm tắt về các nhóm nhân tố sinh thái:

Các nhân tố môi trường	Các nhóm nhân tố sinh thái
Các nhân tố môi trường	Nhân tố sinh thái vô sinh	Nhân tố sinh thái hữu sinh
Độ ẩm
Ánh sáng
Cỏ dại
Vi khuẩn
Gió
Mèo

Giải:

Các nhân tố môi trường	Các nhóm nhân tố sinh thái
Các nhân tố môi trường	Nhân tố sinh thái vô sinh	Nhân tố sinh thái hữu sinh
Độ ẩm	x
Ánh sáng	x
Cỏ dại		x
Vi khuẩn		x
Gió	x
Mèo		x

2. Lạc đà sống ở hoang mạc chịu tác động của các nhân tố sau: nhiệt độ, lượng mưa, gió thổi, cây thấp, bụi gai, xương rồng, linh dương, báo, sư tử, gặm nhấm, chim chạy. Em hãy sắp xếp các nhân tố này vào các nhóm nhân tố sinh thái tương ứng.

GIẢI:

Nhân tố sinh thái vô sinh	Nhân tố sinh thái hữu sinh
Nhiệt độ	Cây thấp, bụi gai
Lượng mưa	Xương rồng
Gió thổi	Linh dương, báo, sư tử, gặm nhấm, chim chạy

BÀI LUYỆN TẬP:

1. Nai sừng tấm sống ở rừng thông phương Bắc chịu tác động của các nhân tố: Chó sói, cáo, thông, cây lá nhọn, gấu, hươu, địa y, chim mỏ chéo, gà gô đen, bụi rậm, ánh sáng, gió, lá khô. Em hãy sắp xếp các nhân tố trên vào các nhóm nhân tố tương ứng.

2. Rắn hổ mang sống ở rừng mưa nhiệt đới chịu tác động của các nhân tố sinh thái: nhiệt độ, độ ẩm, chuột, dây leo, ánh sáng, cây xà cừ, cây bằng lăng, bụi rậm, trăn, sâu bọ, lợn rừng, rắn nước, gió thổi, thỏ, ráng tai thỏ, lượng mưa.

Em hãy sắp xếp các nhân tố trên vào các nhóm nhân tố sinh thái tương ứng.

3. Phân tích và đánh dấu X vào các ô tương ứng để hoàn thiện bảng tóm tắt về các nhóm nhân tố sinh thái:

Các nhân tố môi trường	Các nhóm nhân tố sinh thái
Các nhân tố môi trường	Nhân tố sinh thái vô sinh	Nhân tố sinh thái hữu sinh
Độ ẩm
Chuột
Sóc
Bò
Gió
Băng tuyết
Hươu cao cổ

Vấn đề 3. Vẽ sơ đồ mô tả giới hạn sinh thái

Phương pháp:

-Dựa vào dữ kiện để vẽ đồ thị: + Trục tung biểu diễn mức độ sinh trưởng

+ Trục hoành biểu diễn nhiệt độ.

-Xác định các giá trị

BÀI TẬP VÍ DỤ:

w Vẽ sơ đồ mô tả giới hạn nhiệt độ: Của vi khuẩn suối nước nóng có giới hạn nhiệt độ từ 0⁰C – 90⁰C, trong đó điểm cực thuận là 55⁰C.

Mức

độ

sinh

trưởng

của

khuẩn Giới hạn Giới hạn

dưới Khoảng trên

thuận lợi

lĐiểm cực thuận 55⁰C t⁰c

Điểm gây chết Giới hạn chịu đựng Điểm gây chết

(0⁰C) (90⁰C)

BÀI LUYỆN TẬP:

1.Ở loài xương rồng sa mạc có giới hạn nhiệt độ từ 0⁰C đến 56⁰C, phát triển tốt nhất ở 32⁰C. Em hãy vẽ đồ thị biểu diễn ảnh hưởng của nhiệt độ đối với sinh vật.

2. Ở suối nước nóng có một loài vi khuẩn có giới hạn nhiệt độ từ từ 0⁰C – 90⁰C, phát triển tốt nhất ở 30⁰C. Em hãy vẽ đồ thị biểu diễn ảnh hưởng của nhiệt độ đối với loài vi khuẩn này.

3. Cá chép ở Việt Nam có các giá trị nhiệt độ tương ứng 2⁰C, 44⁰C và 28⁰C. Em hãy vẽ đồ thị biểu diễn ảnh hưởng của nhiệt độ đối với cá chép.

4. Loài chuột cát đài nguyên giới hạn nhiệt độ từ (-50⁰C) đến 30⁰C, trong đó điểm cực thuận là 10⁰C. Em hãy vẽ đồ thị biểu diễn ảnh hưởng của nhiệt độ đối với chuột cát đài nguyên.

Vấn đề 4. Dựa vào đồ thị -> Xác định các giá trị nhiệt độ

Phương pháp: Dựa vào đồ thị -> Xác định các giá trị nhiệt độ-> Ý nghĩa các giá trị nhiệt độ.

Nhiệt độ	Gọi là	Ý nghĩa đối với sinh vật
	Giới hạn trên	Là giới hạn dưới đó sự sinh trưởng và phát triển ngưng hẳn.
	Giới hạn dưới	Là giới hạn vượt qua sinh vật sẽ bị chết.
	Điểm cực thuận	Là điểm sinh trưởng và phát triển tốt nhất
	Giới hạn sinh thái	Là giới hạn mà sinh vật có thể phát triển bình thường được ở điều kiện đó.

BÀI TẬP VÍ DỤ: Dựa vào đồ thị biểu diễn tác động của nhiệt độ lên cá rô phi ở Việt Nam. Hãy xác định tên các giá trị các nhiệt độ có trong đồ thị.

Mức độ sinh trưởng

Nhiệt độ môi trường

5⁰C 30⁰C 42⁰C

Nhiệt độ	Gọi là	Ý nghĩa đối với sinh vật
42⁰C	Giới hạn trên	Là giới hạn dưới đó sự sinh trưởng và phát triển ngừng hẳn.
5⁰C	Giới hạn dưới	Là giới hạn vượt qua sinh vật sẽ bị chết.
30⁰C	Điểm cực thuận	Là điểm sinh trưởng và phát triển tốt nhất
5⁰C-42⁰C	Giới hạn chịu đựng	Là giới hạn mà cá rô phi có thể phát triển bình thường được ở điều kiện đó.

BÀI LUYỆN TẬP:

1. Dựa vào đồ thị biểu diễn tác động của nhiệt độ lên gà gô. Hãy xác định tên các giá trị các nhiệt độ có trong đồ thị

Mức độ sinh trưởng

Nhiệt độ môi trường

2. Dựa vào đồ thị biểu diễn tác động của nhiệt độ lên một loài động vật. Hãy xác định tên các giá trị các nhiệt độ có trong đồ thị. Em hãy vẽ đồ thị biểu diễn ảnh hưởng của nhiệt độ đối với sinh vật.

Mức độ sinh trưởng

Nhiệt độ môi trường

B. ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC NHÂN TỐ ÁNH SÁNG , NHIỆT ĐỘ, ĐỘ ẨM LÊN ĐỜI SỐNG SINH VẬT

TÓM TẮT SGK:

1.Ánh sáng

a, Ảnh hưởng đến hình thái và hoạt động sinh lí của cây. Hình thành nhóm cây ưa sáng, ưa bóng.

b, Ảnh hưởng đến đời sống sinh vật, giúp động vật nhận biết các vật , định hướng di chuyển trong không gian.

c, Ảnh hưởng đến hoạt động sinh trưởng, sinh sản ở động vật. Hình thành động vật ưa sáng, ưa tối.

2. Nhiệt độ:

a, Ảnh hưởng đến hình thái và hoạt động sinh lí của sinh vật.

b, Hình thành nhóm sinh vật: hằng nhiệt, biến nhiệt.

3. Độ ẩm:

a, Ảnh hưởng đến đặc điểm sinh thái của sinh vật.

b, Hình thành nhóm sinh vật: ưa ẩm, ưa khô

PHƯƠNG PHÁP GIẢI

Vấn đề 1: Sắp xếp các nhóm cây ưa sáng, ưa bóng, động vật ưa sáng, ưa tối .

Phương pháp: Dựa vào đặc điểm hình thái của cây xếp chúng vào: nhóm cây ưa sáng, nhóm cây ưa bóng, động vật ưa sáng, động vật ưa tối.

BÀI TẬP VÍ DỤ:

1. Dựa vào các loại cây sau đây: vạn niên thanh, ráy, thông, ráng tai thỏ, xà cừ, bạch đàn. Hãy bổ sung các chi tiết để hoàn thiện bảng sau:

Tên cây ưa sáng

Tên cây ưa bóng

……………………………………

…………………………………

GIẢI: Sự thích nghi của các nhóm cây đối với ánh sáng

Tên cây ưa sáng	Tên cây ưa bóng
Bạch đàn, thông, xà cừ	Vạn niên thanh, ráy, ráng tai thỏ

2.Dựa vào các động vật sau đây: bò, dê, cú mèo, chích chòe, vạc, dơi. Hãy bổ sung các chi tiêt để hoàn thiện bảng sau đây về sự thích nghi của các nhóm động vật đối với ánh sáng

Tên động vật ưa sáng

Tên động vật ưa tối

……………………………………

…………………………………

GIẢI:

Tên động vật ưa sáng	Tên động vật ưa tối
Bò, dê, chích chòe	Dơi, cú mèo, vạc

BÀI LUYỆN TẬP:

1. Dựa vào các loại cây sau đây: lúa, đậu, lá lốt, phi lao, bồ đề, phong lan. Hãy sắp xếp các cây trên vào nhóm cây ưa sáng, ưa bóng.

2. Dựa vào các động vật sau đây: chồn, sói, con ong, cáo, họa mi, gà, rắn mai gầm, voi, ngựa vằn. Hãy sắp xếp các động vật trên vào nhóm động vật ưa sáng, ưa tối.

Vấn đề 2: Phân biệt động vật hằng nhiệt và động vật biến nhiệt. Sự thích nghi của sinh vật với môi trường sống.

Phương pháp:

-Dựa vào sự biến đổi cuả thân nhiệt sinh vật khi nhiệt độ môi trường thay đổi, có:

+ Động vật biến nhiệt có nhiệt độ cơ thể phụ thuộc vào nhiệt độ môi trường.

Ví dụ: vi sinh vật, nấm, thực vật, động vật không xương sống, cá, lưỡng cư, bò sát.

+ Động vật hằng nhiệt có nhiệt độ cơ thể không phụ thuộc vào nhiệt độ của môi trường. Ví dụ: chim, thú, người.

-Các nhân tố sinh thái ảnh hưởng đến đời sống sinh vật-> mỗi oại sinh vật thích nghi với môi trường sống khác nhau.

BÀI TẬP VÍ DỤ:

1.Sắp xếp các sinh vật sau đây vào nhóm động vật hằng nhiệt, biến nhiệt: chim bồ câu, cá sấu, ếch, chó sói, cá chép, thỏ, cá rô phi, dơi.

Động vật hằng nhiệt	Động vật biến nhiệt
Bồ câu, chó sói, thỏ, dơi	Cá sấu, ếch, cá chép, cá rô phi

2.Cho biết môi trường sống của các thực vật chịu hạn: trên đồi cát, bãi cát trên biển, trồng trong vườn, bãi cát. Em hãy bổ sung vào bảng tóm tắt sau:

Thực vật	Môi trường sống
1.Cây thông	Trên đồi
2.Cây phi lao	Bãi cát ven biển
3.Cây xương rồng	Bãi cát
4.Cây sống đời	Trồng trong vườn

BÀI LUYỆN TẬP

1. Sắp xếp các sinh vật sau vào nhóm động vật hằng nhiệt, biến nhiệt: Cú mèo, sếu, nai, hổ, thỏ, cá nhám, sán dây, kanguru.

2. Cho biết môi trường sống của các động vật: sa mạc, thân cây trong vườn, hồ ao, vực cát khô, trong đất,. Em hãy bổ sung vào bảng tóm tắt sau:

Thực vật	Môi trường sống
Ếch
Giun đất
Ốc sên
4. Thằn lằn
5. Lạc đà

3. Cho các loài sinh vật sau: rắn cạp nong, vi khuẩn cố định đạm, chuột, lươn, chim ưng, rùa núi vàng, chim gõ kiến, kì đà, cá voi. Em hãy xếp các sinh vật trên vào nhóm sinh vật hằng nhiệt hoặc nhóm động vật biến nhiệt.

4. Cho biết các loài sinh vật sau: cỏ lạc đà, ráy, muỗi, xương rồng, lài, chuột thảo nguyên, ếch nhái. Em hãy xếp các sinh vật này vào nhóm sinh vật ưa ẩm, ưa khô.

5. Trong phòng ấp trứng, người ta giữ nhệt độ phòng ở 25⁰C và thay đổi độ ẩm của không khí, theo dõi kết quả tỉ lệ nở của trứng tương ứng với độ ẩm thay đổi theo bảng sau:

Độ ẩm	74%	76%	78%	80%	82%	84%	86%	88%	90%	92%	94%
Tỉ lệ nở	0	5	20	40	50	70	80	90	70	40	5

a, Vẽ sơ đồ tác động của độ ẩm lên sự phát triển của trứng tằm.

b,Tìm giá trị độ ẩm không khí gây hại thấp, gây hại cao và điểm cực thuận.

C.ẢNH HƯỞNG LẪN NHAU GIỮA CÁC SINH VẬT

Kiến thức:

1.Quan hệ cùng loài: Các cá thể trong loài có xu hướng tụ tập bên nhau tạo thành quần tụ các cá thể. Trong quần tụ các các thể được bảo vệ tốt hơn, khả năng kiếm sống tốt hơn. Khi gặp điều kiện khó khăn các cá thể cùng loài cạnh tranh. Kết quả một số cá thể tách khỏi quần tụ.

2.Quan hệ khác loài: Quan hệ sinh thái giữa các sinh vật khác loài chủ yếu là quan hệ dinh dưỡng và chỗ ở.

A,Quan hệ hỗ trợ:

-Cộng sinh: có lợi cho cả 2 bên về dinh dưỡng, chỗ ở.

-Hội sinh: chỉ có lợi cho một bên.

B,Quan hệ đối địch:

-Cạnh tranh: tranh giành nhau về thức ăn, nơi ở, điều kiện sống của môi trường.

-Kí sinh, nửa kí sinh:quan hệ sống bám của sinh vật này lên cơ thể sinh vật khác bằng cách lấy chất dinh dưỡng, máu của sinh vật đó.

-Sinh vật ăn sinh vật khác: động vật ăn thịt con mồi, động vật ăn thực vật, thực vật ăn sâu bọ,..

PHƯƠNG PHÁP GIẢI BÀI TẬP:

Vấn đề 1: Quan hệ cùng loài gồm quan hệ hỗ trợ và quan hệ cạnh tranh.

BÀI TẬP VÍ DỤ:

1.Quan sát các hiện tượng sau:

a, Rễ của các cây nối liền nhau ở nhiều loài cây. b, Cây mọc theo nhóm.

c,Tự tỉa ở thực vật d, Ăn lẫn nhau khi số lượng cá thể quá cao.

Trong các quan hệ cùng loài ở trên quan hệ nào thuộc loại hỗ trợ, quan hệ nào thuộc loại đấu tranh?

Quan hệ hỗ trợ

Quan hệ đấu tranh

Rễ của các cây nối liền nhau ở nhiều loài cây. Cây mọc theo nhóm.

Tự tỉa ở thực vật.

Ăn lẫn nhau khi số lượng cá thể quá cao.

Vấn đề 2: Quan hệ khác loài

Dựa vào các biểu hiện để xác định các mối quan hệ:

-Cộng sinh: quan hệ hỗ trợ cùng có lợi

-Hội sinh: quan hệ một bên có lợi và bên kia không bị

Tin cùng chuyên mục
🌿Chạm tay vào thiên nhiên - Đánh thức trí tò mò khoa học
17/5/2026Tổ Khoa học - Công nghệ
Hoạt động trải nghiệm của tổ Khoa học - Công nghệ
19/3/2026Tổ Khoa học - Công nghệ
Nội dung kiểm tra giữa học kì 2 năm học 2020 - 2021 môn hóa học 8
30/3/2021Tổ Khoa học - Công nghệ
Nội dung kiểm tra giữa học kì 2 năm học 2020 - 2021 môn hóa học 9
30/3/2021Tổ Khoa học - Công nghệ
Nội dung kiểm tra giữa học kì 2 năm học 2020 - 2021 môn hóa học 8
30/3/2021Tổ Khoa học - Công nghệ